Màndargay plastig
Màndarga yu am wet yu ñett ak lim ci biir, yi nekk ci embalaas yi, ay ndimbal yu wóor lañu. Lim bi dafay tax nga xam xeetu embalaas bi ak ndax mën nañu ko jox ngir soppiwaat ko defar yeneen mbir. Gàttalug araf yi ci suufu màndarga bi dafay wone xeetu jumtukaay bi, misaal PP (polypropylène) walla GL (weer).
- PET(E) - polyéthylène téréphtalate: li ëpp ay buteel lañu yu am tomb bu ci suuf di génn tuuti, ñuy jaaye ndox, boisson bu am gàz, meew ak diwlin ci biir. PET itam lañuy faral di defare ay buteeli sampo yu leer ak ay njaqaanu lekk yu ñuy jëfandikoo benn yoon. Plastig bu am lim bu jëkk mën nañu ko jox ngir soppiwaat ko defar yeneen mbir.
- PEHD (HDPE) — polyéthylène bu ñuy defar ci presiyoŋ bu suufe: ay bidon, kubeeri buteel, buteeli kosmetik ak produi simik yu kër. Plastig bu am lim bu ñaareel mën nañu ko jox ngir soppiwaat ko defar yeneen mbir.
- PVC — polychlorure de vinyle: kaadri palanteer, embalaasi blister, embalaasi doom-faj, itam yu gato ak fromage bu tooy, film buy wàññiku ci tàngoor, buteeli kosmetik ak ay fo. Moytuleen xeetu embalaas yii: dañuy lor, te am fu ñu leen di jox ngir soppiwaat leen dafa jafe lool, ba mel ni du mën a am.
- PELD (LDPE) — polyéthylène bu ñuy defar ci presiyoŋ bu kawe (densite bu suufe): ay mbuus ak film. Plastig bu am lim bu ñeenteel mën nañu ko jox ngir soppiwaat ko, waaye war nga seet fu ñu koy nangu.
- PP — polypropylène: kubeeri buteel, seet yu mag ak yu ndaw, potu yaourt, embalaasi lentiy yu ñuy dugal ci bët ak embalaasi plastig yuy riir bu ñu leen lale. Plastig bu am lim bu juróomeel mën nañu ko jox ngir soppiwaat ko defar yeneen mbir.
- PS — polystyrène, am na bu normaal ak bu fees ak mousse. Bu fees ak mousse lañuy defare mousse bu plastig, njaqaanu nen, taabal yu ndaw ngir yàpp ak mbir yu ñuy séddale ci embalaas. Bu normaal bi lañuy defare potu yaourt, booti CD ak li ëpp ci ndabi lekk yu ñuy jëfandikoo benn yoon. Mën nañu ko jox ngir soppiwaat ko, waaye gën na nga moytu embalaas yooyu ndax dañuy lor.
- O(ther) walla YENEEN. Ñaxtalug plastig yu wuute walla polimeer yu ñu waxul ci kaw. Misaal, embalaasi fromage, kafe ak ñamu mala. Mënul a dellu ci soppiwaat ngir defar yeneen mbir.
Tënk bu gàtt:
| 1. PET (E) | Mën nañu ko jox |
| 2. PEHD (HDPE) | Mën nañu ko jox |
| 3. PVC | Jox ko dafa mel ni lu dul mën a am, gën na ñu moytu ko |
| 4. PELD (LDPE) | Mën nañu ko jox ngir soppiwaat ko, waaye war nga seet fu ñu koy nangu |
| 5. PP | Mën nañu ko jox |
| 6. PS | Mën nañu ko jox |
| 7. O(ther) walla YENEEN. | Mënul a dellu ci soppiwaat ngir defar yeneen mbir |
Mën nga gis fu ñuy joxe plastig ci kàrt bi kurélug Ecoparsec defar:
Jëfandikukat moo bind jukki bii. Xibaar yi mën nañu am ay njuumte walla nekk yu dëppootul ak jamono.