Digle yi ñu wone dañuy sukkandiku ci digle yi jóge ci Ajans bu Ëroop bi yor mbirum kéew gi ak Mbootaayu Wér-gu-yaram bu Àddina (OMS).
Mbir yuy tilimal
Doju pënd yi nekk ci ngelaw, te yaatuwaayu seen digg man a àgg ci 2.5 mikrometar, yu man a dugg ba xóot ci poumon yi.
PM₂.₅ dafa ëmb doju pënd yu tuuti lool te nekk ci ngelaw. Seen cosaan bokk na lakk mattukaay ci oto yi, ci jumtukaayi tàngal ak ci liggéeyu endistri, ak itam taal yi. Am na ay doj yu di sosu bu gaas yi jëflante ci ngelaw gi nu wër. Seen tuutiwaay moo tax ñu man a dugg ba xóot ci poumon yi.
Doju pënd yi nekk ci ngelaw, te yaatuwaayu seen digg man a àgg ci 10 mikrometar, PM₂.₅ bokk ci.
PM₁₀ dafa ëmb doju pënd yu tuuti lool (PM₂.₅) ak yu gën a mag te seen yaatuwaay man a àgg ci 10 mikrometar. Seen cosaan bokk na pëndu yoon ak tabax, suuf su ngelaw yóbbu, lakk mattukaay ak doj yi sosu ci ngelaw gi nu wër. PM₁₀ du rekk doju pënd yu mag: yooyu ñooy wàll wi toll diggante 2.5 ak 10 mikrometar.
Gaas guy sosu bu leeru jant tax yeneen yëf yiy tilimal ngelaw jëflante.
Osoon bi ci kaw suuf (O₃) dafay sosu bu leeru jant tax oksidu asot ak mbooloom karboon yu yomb a soppiku gaas jëflante. Tolluwaay bi dafa faral di yéeg bu jant bi am, te tilim gi man na toxu sore barab yi ko sos. Osoon bi ci kaw suuf dafa lor; wuute na ak layu osoon biy aar te nekk fu kawe ci ngelaw gi nu wër.